Τα Βαλκάνια και η ιστορία που δεν μας έμαθε κανείς

Αφιερωμένο εξαιρετικά σε όσους έχουν ατύπως καταστήσει υπουργούς Παιδείας και Εξωτερικών θλιβερές γραφικότητες σαν τους Άνθιμο, Καρατζαφέρη, Ψωμιάδη και την παρέα τους. 

“Στα τέλη του 20ου αιώνα ο κόσμος μιλούσε για τα Βαλκάνια σαν να υπήρχαν ανέκαθεν. Διακόσια χρόνια νωρίτερα δεν είχαν ακόμα γεννηθεί.

…τα διάδοχα κράτη της Βαλκανικής κοιτάζουν πίσω προς το μεσαιωνικό ή το κλασικό παρελθόν για να βρουν τις εθνικές τους ρίζες και ενθαρρύνουν τους ιστορικούς τους να υπερπηδούν την οθωμανική περίοδο όσο γίνεται πιο γρήγορα, λες και τόσα χρόνια δε συνέβη τίποτα το αξιόλογο.

…Και αυτό όχι γιατί οι κάτοικοί τους έχουν ιδιαίτερη προδιάθεση στην προγονοπληξία, αλλά γιατί το να είσαι Ευρωπαίος έφτασε να σημαίνει, ούτε λίγο ούτε πολύ, να αρνείσαι τη νομιμότητα του οθωμανικού παρελθόντος. Η ανασύσταση ενός αξιοπρεπούς αντιστασιακού παρελθόντος με αγώνες υπέρ του έθνους και εναντίον της σουλτανικής εξουσίας έγινε για την εισδοχή στα ευρωπαϊκά σαλόνια.

…Έως πολύ πρόσφατα οι εθνικές ιστορίες παρουσίαζαν το παρελθόν σαν τον αναπόδραστο και απολύτως δίκαιο θρίαμβο του έθνους επί των εχθρών του. Πιο πρόσφατα, η δυσφήμιση του εθνικισμού εξέθρεψε μια νοσταλγία για τα χρόνια της Αυτοκρατορίας, μια νέα τάση στην ιστοριογραφία των οθωμανικών χρόνων δίνει έμφαση στη συνύπαρξη των εθνοτήτων και των θρησκευμάτων την εποχή των σουλτάνων και μεταμορφώνει την Αυτοκρατορία σ’ ένα είδος πολυπολιτισμικού παραδείσου avant la letter. Αλλά η ειδυλλιακή αυτή εκδοχή της οθωμανικής εξουσίας δεν είναι πολύ καλύτερη από την προηγούμενη απόρριψη – μόνο την αντισταθμίζει.

 Η αλήθεια είναι ότι η θρησκευτική συνύπαρξη ήταν για πολλούς αιώνες αναμφίβολα προσφιλέστερη στους Οθωμανούς απ’ ότι σε όλο σχεδόν το χριστιανικό κόσμο, αλλά σίγουρα δεν υπήρχε καμία έννοια θρησκευτικής ισότητας. Εθνικές συγκρούσεις δεν υπήρχαν, όχι όμως λόγω «ανεκτικότητας» αλλά επειδή δεν υπήρχε στα κεφάλια των υπηκόων του σουλτάνου η έννοια της εθνικότητας και επειδή ο χριστιανισμός τόνιζε την «κοινότητα των πιστών» και όχι την εθνοτική αλληλεγγύη. …όπως η Ευρώπη έδωσε στα Βαλκάνια τις κατηγορίες με τις οποίες αυτοπροσδιορίστηκαν, έτσι τους έδωσε και τα ιδεολογικά όπλα  – κυρίως με τη μορφή του νεότερου ρομαντικού εθνικισμού – με τα οποία να αυτοκαταστραφούν.” 

Θέλεις να διαβάσεις περισσότερα;

Mark Mazower, Τα Βαλκάνια, εκδόσεις Πατάκη, 2002, Αθήνα

Advertisements

4 responses to “Τα Βαλκάνια και η ιστορία που δεν μας έμαθε κανείς

  1. sbouboux

    Για τα Βαλκάνια κοίταξε και το βιβλίο του Ραφαηλίδη “Λαοί των Βαλκανίων”. Περιγράφει με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο την ιστορία της περιοχής.

  2. psaxnw na vrw kapoiew plhrofoiew gia thn astikopoihsh twn valkaniwn gia mia ergasia toy panepisthmioy gewgrafias. yparxei kanena site na koitaksw;;

  3. sbouboux

    Δε μου έρχεται κάποιο site στο μυαλό για να σε βοηθήσω. Πάντως το βιβλίο που αναφέρω εγώ δε νομίζω να σε βοηθήσει σε αυτό που θες…

  4. @george: Δεν είναι ο τομέας μου και νομίζω λίγο δύσκολο να βρω κάποιο site αν δεν το έχεις βρει πρώτος εσύ με το google.

    Για καλό και για κακό πάντως τσέκαρε μια λίστα με βιβλία που θα σου είναι χρήσιμα αν μπορέσεις να τα βρεις στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου ή κάπου αλλού.

    Εδώ >> http://www.demography-lab.prd.uth.gr/Publications-gr.htm

    Καλή επιτυχία πάντως!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s